Religija

Religionsmajoritaries.png
Simboli najčešćih svjetskih religija, odozgo nadolje, slijeva nadesno: kršćanstvo 22, judaizam, hinduizam, islam, budizam, šintoizam, sikizam, bahaizam, džainizam.

Religija je društvena pojava koja podleže određenim zakonima nastajanja, razvoja i nestajanja. Religiju možemo definisati i kao duhovnu povezanost jedne grupe ljudi sa nekim višim, svetim bićem, odnosno Bogom. Bog (na sanskritskom “gospodar hleba”) je ljudska zamisao o nekoj natprirodnoj, onostranoj sili. I sama reč religija vodi poreklo od latinske reči “religare” što znači ponovo svezati, prepovezati. Dakle, religija je oblik društvene svesti u kome se prirodne i društvene sile prikazuju kao natprirodne, nezavisne od čoveka, prirode i istorije. Svaka religija podrazumeva više ili manje jednostavno učenje koje se odnosi na suštinu, svrhu i poreklo svega postojećeg. Takođe, svaka religija podrazumeva određene oblike verskih zajednica, kao i određene obrede, ritualne radnje koje se obavljaju na posvećenim mestima, odnosno u određenim institucijama (crkve, džamije, sinagoge, hramovi...).

Teorije religije

Postoje tri osnovne grupe teorija religije. Prema prvoj, religija je izum jedne (obično vladajuće odnosno privilegovane) grupe ljudi kao sredstvo zaštite privilegija iste te grupe ljudi. Prema drugoj grupi teorija, religija je trajna egzistencijalna karakteristika ljudskog bića. Najzad, prema trećoj grupi teorija, religija je samo ljudska sklonost ka sujeverju proizašla iz nedovoljnog poznavanja prave prirode stvari. ...

Kada, gde, kako i zašto su nastale prve religije?

Prvi oblici religije javljaju se još u prvobitnoj ljudskoj zajednici kao posledica čovekovog uviđanja da se mnoge stvari u prirodi dešavju i bez njegove volje i da on na te pojave ne može da utiče niti da ih kontroliše ma koliko se trudio. Takve pojave su na primer suše, poplave, munje, gromovi i slično. Tako je čovek došao na ideju o postojanju viših sila. Tako su u čovekovom umu nastali prvi oblici “bogova” koji su simbolizovali jedinstvene moći koje suvereno vladaju čovekovim postojanjem. Čovek je nastojao da ove više sile umilostivi molitvama i žrtvovanjem.

Podela religije

Postoje dvije vrste religija , politeističke religije i monoteističke religije. Za politeističke religije (grčki: poli - više, mnogo i theos - bog) karakteristično je verovanje u više bogova, različita božanstva koja vladaju različitim sektorima prirode i ljudskog delovanja. Politeizam je karakterističan za stare, prirodne, paganske religije. Politeističke religije su više ritualne, obredne nego teorijske. Politeističke religije uglavnom ne teže širenju za razliku od monoteističkih. Najznačajnije stare religije su bile politeističke (egipatska, starogrčka, rimska, odinizam...). Gotovo svi narodi na tlu Evrope su pre primanja hrišćanstva ispovedali razne paganske, prirodne, politeističke religije. Iako su politeističke religije po nastanku starije od monoteističkih, danas su gotovo iščezle (izuzetak su hinduizam i plemenske religije).

Za monoteističke religije (grčki: monos - jedan i theos - bog) je karakteristično obožavanje jednog boga, i to je osnovna razlika u odnosu na politeističke religije. Druga bitna razlika između politeističkih i monoteističkih religija je u tome što su politeističke religije mahom narodne religije, dok su monoteističke religije nadnacionalne i univerzalne (izuzetak je jevrejska religija) i u načelu se ne ograničavaju na jedan klan, pleme, narod ili državu. Monteističke religije nastajle su u periodu od šestog vijeka prije nove ere do sedmog vijeka nove ere.

U svim monoteističkim religijama mogu se naći izvesne zajedničke karakteristike. Prva zajednička karakteristika je već spomenuti univerzalni, nadnacionalni karakter. Druga - sve monoteističke religije su otkrivene, a to znači da su ih osnovali i utemeljili proroci - religijski i moralni reformatori kojima se, svakom ponaosob, otkrio, u duhu prikazao, bog. Treća zajednička karakteristika - sve monoteističke religije su soterološke (grčki: soter - spasilac) što znači da je prorok u isto vreme i spasilac, izbavitelj naroda. Četvrta zajednička karakteristika je protivčulno, asketsko i aseksualno stanovište koje zauzimaju sve monoteističke religije, stavljajući duhovno iznad materijalnog i telesnog, čak proglašavajući nagone i strasti zlim. Upravo ovu stranu religije oštro su kritikovali mnogi filozofi i naučnici, među kojima su najpoznatiji Zigmund Frojd i Fridrih Niče. Najzad, sve monoteističke religije su eshatološke (grčki eshaton - ono krajnje) što znači da prema ovim religijama postoji kraj sveta.

Monoteističke religije su hrišćanstvo, judaizam, budizam, islam, a dualistička religija je zoroastrizam.


Religija i praznovjerje

  • Praznovjerje

Historija

  • Historija religije
  • Porijeklo religije
  • Razvoj religije
  • Antropologija religije
  • Prahistorijska religija
  • Doba osovine

Klasifikacija

  • Glavne religijske grupe

Religija i nauka

Religija, metafizika i kozmologija

Kritika

V. također

Linkovi

  • Religije sveta: budizam, hrišćanstvo, islam
  • Najcesca pitanja u vezi Biblije
  • Religare - Ponovna veza
  • v
  • r
  • u
Religijske teme
Glavne grupe
Indijske
Ayyavazhi  Budizam  Hinduizam  Džainizam  Sikizam
Iranske
Istočnoazijske
Kineska  Konfucijanizam  Juche  Taoizam  Šintoizam
Moderni
Cao Dai  Neopaganizam  Scijentologija  Spiritizam  Tenrikyo  Unitarijanski univerzalizam
Etničke / Narodne
Afričke  Albanska  Afroamerička  Eurazijske
Drevne religije
Prahistorijske
 
Bliski Istok
Egipatska  Semitska  Mezopotamska
Indoevropske
Keltska  Germanski  Ilirsko-tračka  Grčka  Helenizam (Gnosticizam  Neoplatonizam Rim  Slavenska  Vedski hinduizam  Historijski višnuizam  Krišnaizam
Aspekti
Vjerovanja  Ritual (liturgija  žrtva Meditacija  Monasticizam  Mitologija  Misticizam  Duhovnost  Natprirodno  Božanstva  Bog  Svećenstvo  Denominacija  Konverzija  Apostaza  Disafilijacija  Simbolizam  Istina
Religijske studije
Antropologija  Razvoj  Porijeklo  Historija  Usporedbe  Psihologija  Sociologija  Filozofija  Teologija   Teorije
Politika
Demografija  Prozelitizam  Rast  Državna religija  Nacionalna crkva  Teokracija  Religijska sloboda  Obrazovanje  Desnica  Ljevica  Manjine  Šizma  Nasilje (Rat  Progoni  Terorizam)  Fundamentalizam  Fanatizam  Neofašizam
Sekularizam i
nereligioznost
Kritika religije  Religija i nauka  Ateizam  Nonteizam  Ireligioznost  Sekularizacija  Razdvajanje crkve i države  Dekonstrukcija  Sekularna teologija
Liste
Teme (osnovne tme)  Božanstva  Deifikacija  Denominacije  Novi religijski pokreti  Osnivači  Učenjaci  Masovna okupljanja
Commons-logo.svg
Religija na Wikimedijinoj ostavi